Elke seconde wordt er een hoeveelheid textiel verbrand of gestort die gelijk staat aan een volle vuilniswagen. Dit is de schokkende realiteit van de ‘fast fashion’-industrie. Maar er is hoop: circulaire mode biedt een duurzaam alternatief en verandert de manier waarop we kleding produceren, consumeren en hergebruiken. Dit artikel duikt in de wereld van circulaire mode, verkent de uitdagingen en onthult de kansen.
Van Lineair naar Circulair: Een Noodzakelijke Verandering
Het traditionele, lineaire model van de mode-industrie – produceren, consumeren, weggooien – is niet langer houdbaar. Het put natuurlijke hulpbronnen uit, creëert enorme afvalbergen en draagt significant bij aan klimaatverandering. Zo verdwijnt er in Nederland jaarlijks circa 235 miljoen kilo textiel in de afvalbak, en stoot de wereldwijde textielindustrie meer CO2 uit dan de internationale lucht- en scheepvaart samen, volgens cijfers van Milieu Centraal. Deze alarmerende feiten onderstrepen de dringende noodzaak van een transitie.
De Problemen van het Lineaire Model
De impact van de lineaire mode-industrie is enorm. Milieu Centraal legt uit dat de productie van kleding veel energie, land en water kost. Ook leidt het tot watervervuiling, plastic soep door microvezels en het gebruik van schadelijke chemicaliën. Bovendien zijn er vaak ethische problemen, zoals slechte arbeidsomstandigheden in productielanden, zoals beschreven door Earth.org.
De Circulaire Oplossing
Circulaire mode biedt een oplossing door de kringloop te sluiten. Kleding wordt niet langer gezien als wegwerpproduct, maar als waardevolle grondstof die zo lang mogelijk in omloop moet blijven. Dit principe is gebaseerd op de circulaire economie, zoals uitgelegd door het Europees Parlement, waarbij delen, hergebruiken, repareren, opknappen en recyclen centraal staan.
De Vele Facetten van Circulaire Mode
Circulaire mode is meer dan alleen recyclen. Het omvat de volledige levenscyclus van een kledingstuk, van ontwerp tot het einde van de levensduur. Het doel is om afval te minimaliseren en de waarde van materialen te maximaliseren.
Duurzaam Ontwerp: De Basis
Circulaire kleding begint met een doordacht ontwerp. Tijdloze designs, die niet gevoelig zijn voor snelle trends, en het gebruik van hoogwaardige materialen zorgen voor een langere levensduur. Merken als Again and Again maken kleding van 100% gerecycled textiel en bedrukken pas op bestelling om overproductie te voorkomen, terwijl Hul le Kes reparatieservices aanbiedt om de levensduur te verlengen.
Verantwoorde Materialen: Een Bewuste Keuze
De materiaalkeuze is cruciaal. Biologisch katoen, hennep, linnen en lyocell hebben een lagere milieu-impact dan conventionele materialen. Gerecyclede materialen, zoals gerecycled katoen of polyester van PET-flessen, verminderen de vraag naar nieuwe grondstoffen. Innovatieve materialen, zoals Piñatex (ananasleer), zijn ook veelbelovend. Milieu Centraal biedt uitgebreide informatie over de impact van verschillende textielsoorten.
Verhuur en Leasen: Mode als Dienst
Het huren of leasen van kleding is een groeiend circulair bedrijfsmodel. In plaats van kleding te bezitten, betalen consumenten voor het gebruik ervan. Dit stimuleert merken om kleding van hoge kwaliteit te maken die lang meegaat. Nederlandse initiatieven zoals The Collectives en Rerun Rent, besproken in Harper’s Bazaar, bieden designerkleding te huur aan. Ook Aarden, genoemd door Pakhuis de Zwijger, biedt met “Pak met Gemak” een abonnementsmodel voor maatpakken.
Tweedehands en Vintage: Een Tweede Leven
De tweedehandsmarkt is booming. Platforms zoals Vinted maken het eenvoudig om kleding te kopen en verkopen. Hoewel de transportimpact van tweedehands kleding aandacht verdient, zoals De Groene Amsterdammer aangeeft, is de totale milieu-impact significant lager dan bij nieuwe kleding. Salon Heleen Hülsmann, ook genoemd in Harper’s Bazaar, geeft tweedehands designerstukken een nieuw leven.
Reparatie en Upcycling: Verleng de Levensduur
Repareren en upcyclen zijn essentieel om de levensduur van kleding te verlengen. In plaats van kleding weg te gooien bij slijtage, kan reparatie de levensduur aanzienlijk verlengen. Hul le Kes biedt niet alleen reparatieservices, maar ook een kledingpaspoort om hergebruik te stimuleren. Upcycling, waarbij oude kleding of restmaterialen worden omgetoverd tot nieuwe creaties, is een andere creatieve benadering. Nederlandse ontwerpers zoals Ronald van der Kemp en Duran Lantink, besproken door Harper’s Bazaar, zijn hierin pioniers.
Recycling: De Laatste Stap
Als een kledingstuk echt niet meer bruikbaar is, is recycling de laatste stap. Idealiter zijn kledingstukken ontworpen voor recycling, bij voorkeur gemaakt van één materiaalsoort, zoals 100% biologisch katoen, zoals Bianca Streng benadrukt. Gemengde materialen maken recycling complexer. De Universiteit Utrecht benadrukt dat, hoewel tweedehands belangrijk is, technologische innovaties in mechanische en chemische recycling cruciaal zijn voor een volledig circulaire mode-industrie in 2050.
Technologie: Drijvende Kracht achter Circulariteit
Technologie speelt een cruciale rol in de transitie naar circulaire mode. Innovaties op het gebied van textielrecycling, zoals mechanische en chemische recycling, zijn essentieel om materialen uit afgedankte kleding terug te winnen. Materiaalwetenschap draagt bij aan de ontwikkeling van nieuwe, duurzame materialen met een lagere milieu-impact. Digitale platforms, zoals de app COMN (genoemd door Pakhuis de Zwijger) die het delen van kleding faciliteert, en Renoon (genoemd in Harper’s Bazaar) die duurzame mode-opties bundelt, maken circulaire keuzes toegankelijker.
Greenwashing: De Schaduwzijde van Duurzaamheid
Met de groeiende populariteit van duurzame mode, neemt ook het risico op ‘greenwashing’ toe. Bedrijven presenteren zich soms duurzamer dan ze zijn. Dit gebeurt bijvoorbeeld door vage claims als ‘eco-vriendelijk’ zonder concrete onderbouwing, of door de focus te leggen op één duurzaam aspect (bijvoorbeeld het gebruik van gerecycled materiaal in een klein deel van de collectie) terwijl andere, minder duurzame praktijken worden genegeerd. Good On You biedt een waardevol hulpmiddel om merken te beoordelen op hun daadwerkelijke duurzaamheidsprestaties op het gebied van mens, milieu en dierenwelzijn. Andere bronnen, zoals de Fashion Transparency Index, en certificeringen zoals GOTS en OEKO-TEX, helpen consumenten bij het maken van weloverwogen keuzes.
Circulaire Mode in Nederland: Koploper in Duurzaamheid
Nederland loopt voorop in de transitie naar circulaire mode. Nederlandse ontwerpers, ondernemers en organisaties omarmen circulaire principes.
Het EU-Manifest voor Circulaire Mode
De Fédération de la Mode Circulaire speelt een belangrijke rol met haar EU Manifest voor Circulaire Mode. Dit manifest is een beleidsroutekaart voor de Europese Unie en benadrukt:
- Het aanpakken van oneerlijke concurrentie van importen uit derde landen.
- Het afschaffen van drempels voor belastingvrije invoer.
- Het gebruik van overheidsopdrachten om de vraag naar circulaire en Europese textielproducten te stimuleren.
- Een verlaagd BTW-tarief voor circulaire modeproducten en -diensten.
- Geharmoniseerde milieuscores en een digitale productpaspoort voor circulaire producten.
- Harmonisatie van Extended Producer Responsibility (EPR) systemen.
- Het stimuleren van textielinzameling en -recycling.
Nederlandse Innovatie
Naast de initiatieven die al eerder in dit artikel genoemd zijn, zijn er talloze andere Nederlandse voorbeelden. Denk aan de Dutch Sustainable Fashion Week, die aandacht vraagt voor duurzame mode, en aan universiteiten zoals Wageningen University & Research (WUR), die met het Circular Fashion Lab een platform biedt voor experimenten met duurzame materialen. Ook de Universiteit Utrecht doet, zoals eerder genoemd, onderzoek naar de transitie naar een circulaire mode-industrie.
Uitdagingen en Kansen voor Consumenten
De overgang naar circulaire mode biedt kansen, maar ook uitdagingen voor consumenten. Een belangrijke uitdaging is de vaak hogere prijs van duurzame kleding. Hoewel veel jongeren, zoals blijkt uit onderzoek van de Dutch Sustainable Fashion Week, bereid zijn meer te betalen voor eerlijk geproduceerde kleding, blijft prijs een belangrijke factor. Toegang tot circulaire mode-opties is een andere uitdaging. Niet overal zijn tweedehands winkels of verhuurplatforms beschikbaar. Bovendien is er behoefte aan meer educatie en bewustwording. Veel consumenten, en met name jongeren zoals blijkt uit bovengenoemd onderzoek, weten niet goed wat duurzame kleding inhoudt of waar ze deze kunnen vinden.
De Toekomst is Circulair: Een Gezamenlijke Inspanning
Circulaire mode is de toekomst van de fashion-industrie. Door anders om te gaan met kleding, van ontwerp tot afdanking, kunnen we de negatieve impact aanzienlijk verminderen. Dit vereist een gezamenlijke inspanning van ontwerpers, producenten, consumenten en overheden. McKinsey benadrukt dat duurzaamheid een topprioriteit is geworden voor modebedrijven, en de EU heeft met haar actieplan voor de circulaire economie, een duidelijke koers uitgezet.
Wat Kun Jij Doen? Jouw Bijdrage aan Circulaire Mode
Iedereen kan bijdragen aan een meer circulaire mode-industrie. Hier zijn enkele concrete tips, gekoppeld aan de informatie in dit artikel:
- Koop minder en kies voor kwaliteit boven kwantiteit. Investeer in tijdloze kledingstukken die lang meegaan.
- Koop vaker tweedehands kleding via platforms als Vinted of bezoek winkels zoals Salon Heleen Hülsmann.
- Verzorg en repareer je kleding. Maak gebruik van reparatiediensten zoals die van Hul le Kes, of leer zelf repareren.
- Steun merken die transparant zijn over hun productieproces en duurzame materialen gebruiken. Good On You kan je helpen bij het vinden van verantwoorde merken.
- Overweeg kleding te huren of te ruilen via platforms als The Collectives, Rerun Rent, of LENA the fashion library.
- Informeer jezelf over de impact van kleding. Lees bijvoorbeeld meer over duurzame materialen bij Milieu Centraal.
- Recycle kleding die echt niet meer bruikbaar is op de juiste manier. Kijk op de website van je gemeente voor inzamelpunten.
- Steun initiatieven en organisaties die zich inzetten voor circulaire mode, zoals de Fédération de la Mode Circulaire.
Conclusie: Op Weg naar een Circulaire Mode-Industrie
De transitie naar een circulaire mode-industrie is een uitdagende, maar noodzakelijke reis. Het vereist een fundamentele verandering in de manier waarop we kleding produceren, consumeren en waarderen. Door samen te werken – consumenten, merken, overheden en innovators – kunnen we een toekomst creëren waarin mode niet langer een bron van vervuiling en uitbuiting is, maar een krachtige motor voor positieve verandering. Doe mee en maak bewuste keuzes die bijdragen aan een duurzamere wereld. De toekomst van fashion is circulair, en die toekomst begint vandaag.